De tuin van de Academie

Platanen en kastanjelaren. Ik ben het even gaan checken. In de tuin van de Academie staan platanen en kastanjelaren. En nog een paar andere soorten bomen waarvan ik de naam niet ken.  

Hij zou moeten voorkomen in een boek van Maurice Gilliams, die tuin van de Academie. Hij is daar mooi genoeg voor en meestal heersen er rust en melancholie – een plek, kortom, waar je de ouderdom van de stad en de vergankelijkheid van alles voelt.  

Ooit was die fraaie tuin het kerkhof van de minderbroeders, in wier klooster de Academie onderdak kreeg van Napoleon. Ik vraag me soms af of hun gebeente hier nog rust.  

Bij warm weer is het goed toeven onder de bomen, in het voorjaar of op mooie herfstdagen wanneer de studenten hun grote, gewelfde refter verlaten om op het gras of aan een van grote houten picknicktafels te lunchen. Dan lijkt het even of de vergankelijkheid haar zure adem inhoudt.  

Maar de studenten gaan weer naar de les. Dan verloopt de tijd hier weer trager dan elders. Het verval misschien ook, maar het boekt toch resultaten. De Griekse tempel van bouwmeester Pierre Bruno Bourla wordt, naar verluidt, binnenkort gerestaureerd. Dat is dringend nodig, want het gebouw is in slechte staat.  

En dan is er nog, op het gazon, het tot quasi-onherkenbaarheid verweerde beeld van Quinten Metsijs, ergens in de 19de eeuw gemaakt door een lid van de beeldhouwersfamilie Geefs. Nog een decennium en hij is helemaal weggeschilferd.  

Bourla bouwde zijn tempel vòòr de franciscanenkerk en creëerde zo de voorloper van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, waar de studenten van de Academie in jaren 1800 het werk van grote voorlopers kwamen kopiëren.  

De zijgevel van die laatgotische kerk zie je nog vanuit het smalle steegje tussen het gebouw en de achtergevels van de Raapstraat en de Stadswaag.  

De tuin werd in 1905 heraangelegd door de versatiele Antwerpse bouwmeester Emiel van Averbeke, één van die architecten die nog in alle, historische en andere, stijlen konden bouwen.  

Tegen de zijgevel van de tempel werden poortjes heropgebouwd van elders gesloopte gebouwen – een klein historisch openluchtmuseum, zou je het met wat goede wil kunnen noemen. Daarboven prijkt het indrukwekkende fronton van het hotel van de Munt aan de Kloosterstraat.  

Achteraan, voor een vleugel van het oude klooster, met op het gelijkvloers één raam dat ook in een van elders aangevoerde marmeren poortomlijsting is gevat, stond tot in de jaren 1990 het grote bronzen standbeeld van de schilder David Teniers de Jonge, die in 1663 de Academie stichtte.  

Teniers keerde intussen terug naar het plein dat zijn naam draagt, tussen de Leysstraat en de Leien. Alleen zijn sokkel staat er nog.  

Gelukkig werd het standbeeld van Mathieu-Ignace van Brée, dat je tegenkomt als je de tuin vanuit de Mutsaertstraat via het mooie poortgebouw binnenstapt, gerestaureerd. De directeur die tweehonderd jaar geleden de Academie bestuurde, kreeg een hand terug, die al decennia ergens binnen in een houten kistje werd bewaard.  

Van Brée bedacht een tekencursus die hij illustreerde met voorbeeldplaten. Het boek werd in alle academies van het Koninkrijk der Nederlanden gebruikt. Ik heb ooit, voor 300 Euro, een klein tekeningetje van hem gekocht, het portret van een kind, dat thuis op mijn bureau staat.  

Maar eigenlijk gaat het daar allemaal niet om. Het is de tuin in zijn geheel die mij charmeert – hij is nog altijd een van de best bewaarde Antwerpse geheimen – en waar ik geregeld even de rust opzoek om een pijp te roken en te denken aan alles en aan alle mensen die voorbij zijn.  

Wil je meer kronieken lezen?

Klik op onderstaande knop om terug naar het overzicht van de kronieken te gaan.

Ben je al geregistreerd voor Bij de Hand?

Registreer je snel via onderstaande knop en je ontvangt Bij de Hand, Wijkkrant Historisch Centrum driemaandelijks in je e-mailbox. Daarnaast ontvang je ook onze agenda met tips over de maandelijkse activiteiten in het historisch centrum van Antwerpen.

Ben je al geregistreerd?
Dan hoef je niet opnieuw te registreren. Je ontvangt automatisch de wijkkrant in je e-mailbox.